Site Loader

Tak naprawdę zabaw stricte logopedycznych przeznaczonych dla niemowląt nie ma. Wszystkie z nich opierają się bowiem na naturalnej relacji i interakcji rodzica/opiekuna z dzieckiem. Większość z nas wykonuje te działania instynktownie. Prędzej czy później w każdym domu rozlegnie się przecież głośne „nie ma, nie ma… AKUKU!”. Jak się okazuje, to właśnie jedna z zabaw istotnych dla rozwoju mowy u najmniejszych dzieci.

 

0-3 miesiąc życia dziecka

„Czwarty trymestr ciąży”, jak zwykło się określać pierwsze trzy miesiące życia dziecka, jest czasem wymagającym zarówno dla najmłodszego członka rodziny, jak i jego opiekunów. Stopniowo przyzwyczajają się oni do nowej sytuacji, noworodek adaptuje się do życia „po drugiej stronie brzucha” i dopiero po jakimś czasie zaczyna interesować się otaczającym go światem. Nie oznacza to jednak, że nie możemy rozpocząć wszechstronnej stymulacji jego rozwoju. Już w okresie prenatalnym dziecko słyszy bowiem dźwięki, czuje ruchy mamy, wyraża emocje. Warto dbać o te umiejętności również od razu po porodzie.

Istotne z punktu widzenia logopedycznego jest karmienie noworodka i niemowlęcia. Gimnastykę narządów mowy zapewnia ssanie piersi i/lub butelki. Warto zatem odpowiednio dobrać smoczek i samą butelkę, by w przyszłości uniknąć wad zgryzu czy trudności z rozszerzaniem diety. 

PRZYKŁADOWE ZABAWY:

– ekspozycja na twarze (noworodek i niemowlę z zaciekawieniem obserwują ludzkie twarze, najlepsza dla ich oczu jest odległość 20-30 cm – to akurat tyle, ile wynosi długość ramienia);

– odpowiadanie na wokalizacje dziecka (powtarzanie wydawanych przez nie dźwięków z akcentowaniem ciszy przeznaczonej na ponowną odpowiedź dziecka);

– pierwsze zabawy paluszkowe, delikatne masażyki dłoni, stóp, całego ciała (najlepiej wprowadzić je jako część  rytuału, np. wieczornego, pamiętając jednak, że w tym okresie bardzo mocny jest odruch chwytny – nie masujemy na siłę!);

– zabawy muzyczne (najlepiej przygodę z dźwiękami rozpocząć od muzyki klasycznej).

 

 

3-6 miesiąc życia

Dziecko zaczyna głużyć i gaworzyć. Coraz bardziej interesuje się otoczeniem i zabawkami. Nie jest mu jednak potrzebne zbyt wiele bodźców. Łatwo o przestymulowanie malucha, który nadmiarem zabaw może być zwyczajnie zmęczony. 

PRZYKŁADOWE ZABAWY:

– ekspozycja na pierwsze książeczki kontrastowe, pokazywane raz z jednej, raz z drugiej strony twarzy lub na wprost);

– ekspozycja na konkretne przedmioty codziennego użytku (podajemy do dłoni dziecka bezpieczne przedmioty z naszego naturalnego otoczenia);

– ekspozycja na pierwsze zabawki (delikatnie brzmiące grzechotki, gryzaki, itp., w późniejszym czasie zabawki manipulacyjne; istotne, by nimi nie potrząsać, ale powoli przesuwać w odległości przed oczami dziecka; na potrząsanej zabawce małe dziecko nie jest w stanie skupić swojego wzroku);

– ekspozycja na dźwięki otoczenia i mowy;

– pierwsze gesty (nie ma, pa-pa, tu, buzi);

– dialog wokaliczny z dzieckiem (dajemy mu zawsze wydłużony czas na „odpowiedź”, cierpliwości!)

– naśladowanie odgłosów otoczenia, pokazywanie zdjęć w książkach, wskazywanie na nie własnym palcem;

– dmuchanie baniek, piórek, itp. (przez rodzica – ekspozycja);

– zabawa w akuku (kształtuje poczucie stałości przedmiotu i osób – schowany pozostaje na tym samym miejscu, dopóki go nie znajdę);

– zabawy z wykorzystaniem lustra (dziecko obserwuje samego siebie, później rodzica/opiekuna w swoim lustrzanym towarzystwie);

– dotykanie dłońmi dziecka przedmiotów o różnych fakturach.

 

6-9 miesiąc życia

To zwykle czas pierwszych prób rozszerzania diety dziecka. Istotne, by czuło ono, że jedzenie jest przyjemnością i może być zabawą. Z pewnością nie obejdzie się bez zrzucania pokarmów i zastawy ze stolika, jednak również i na tym polega zabawa półrocznego niemowlęcia. Zauważa już ono bowiem pierwsze związki przyczynowo-skutkowe (gdy zrzucę talerz, mama/tata będzie go podnosić). Istotna jest ekspozycja dziecka na różnorodne smaki, faktury, a nawet temperatury podawanych pokarmów. Niemowlę uczy się odgryzać, gryźć, żuć i przesuwać masę pokarmową za pomocą języka. Warto zainteresować się metodą BLW (Bobas Lubi Wybór, ang. Baby Led Weaning). 

PRZYKŁADOWE ZABAWY:

– manipulowanie przedmiotami, wkładanie ich raz do jednej, raz do drugiej dłoni i do obu dłoni jednocześnie;

– głośne czytanie i rozmowy;

– próby wskazywania palcem podczas oglądania książeczek i codziennych czynności;

– wykorzystanie prostych sorterów kształtów;

– ćwiczenia chwytu pęsetkowego (chwytanie drobnych przedmiotów pod kontrolą wzrokową opiekuna – najłatwiej wykorzystać czas jedzenia i metodę BLW);

– zabawy oddechowe;

– mówienie wierszyków, śpiewanie piosenek, również pokazywanek;

– turlanie w kocyku;

– wyciąganie zabawek i przedmiotów z pudełka, szafy, szuflady, nazywanie kolejno każdego z nich i pokazywanie palcem;

– turlanie piłki, balona, kulek;

– chowanie zabawek;

– kartkowanie książek (istotne, by dziecko samo podejmowało próby przekładania stron książki – właśnie w tym celu pierwsze książki maluchów mają kartonowe, grube strony);

– zabawy z wodą;

– malowanie, rysowanie – wybierzcie bezpieczne produkty dla najmłodszych i już z ośmiomiesięcznym dzieckiem można tworzyć arcydzieła!

 

 

9-12 miesiąc życia

Dziecko staje się bardzo aktywne. Zwykle około roku rozpoczyna przygodę z chodzeniem, dzięki czemu staje się aktywnym podróżnikiem. Jest to doskonała okazja do poszerzania zasobów jego słownictwa. Widzi ono coraz więcej, dostrzega szczegóły życia codziennego i przedmiotów znajdujących się w jego otoczeniu. Rozumie relacje pomiędzy ludźmi, potrafi bawić się w zróżnicowany sposób.

PRZYKŁADOWE ZABAWY:

– budowanie wieży z klocków;

– pierwsze próby kategoryzacji (względem koloru, wielkości);

– sortowanie;

– układanie pierwszych puzzli;

– szukanie gdzie taki sam (pary zdjęć, ilustracji);

– zabawy sensoryczne (piasek kinetyczny, masy sensoryczne, kisiel, budyń, itp.);

– wkładanie naczyń jedno w drugie;

– powtarzanie wyrażeń dźwiękonaśladowczych, dobieranie dźwięku do ilustracji;

– próby zabaw symbolicznych (karmienie, czesanie misia, lali);

– zabawy plastyczne z wykorzystaniem kredek farb, plasteliny, modeliny, pisaków.

Pomysłów na zabawy z niemowlęciem jest mnóstwo. Przedstawione tutaj propozycje są jedynie orientacyjne. Zainteresowało Was, dlaczego tak dużo proponujemy dziecko zabaw doskonalących umiejętności z zakresu motoryki dużej i małej? Ruch ma ogromny wpływ na rozwój mowy. Ośrodki ruchu i mowy znajdują się w mózgu człowieka w bezpośrednim sąsiedztwie, dzięki czemu wzajemnie na siebie oddziałują. Ćwiczmy zatem nie tylko mówienie, ale i coraz sprawniejsze posługiwanie się dłońmi, skakanie, bieganie, tańczenie…

Na każdym etapie rozwoju mowy dziecka powinniśmy mówić do niego powoli, w sposób zrozumiały, dostosowany do jego możliwości percepcyjnych. Komentujmy jak najwięcej sytuacji życia codziennego, umożliwiając dziecku stać się jego aktywnym uczestnikiem. 

Umiejętności i zdolności dziecka, jakie powinno ono posiadać na danym etapie rozwoju, są jedynie orientacyjne. Wszystkie stosowane zabawy dobieramy indywidualnie do jego aktualnych potrzeb. Jedno dziecko wcześniej, a inne później osiąga kolejne kamienie milowe swojego rozwoju. Naszym zadaniem jest dać im wsparcie, możliwości i… czas.

 

Logopeda.pisze – Monika Jakima, logopedka, której pasją jest terapia dzieci z zaburzeniami komunikacyjnymi. Posiada doświadczenie w pracy z osobami niepełnosprawnymi i o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Z wykształcenia dodatkowo filolog polski. Zacięcie polonistyczne wykorzystuje w codziennej aktywności na profilu.

Monika Jakima

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

https://www.instagram.com/conatomamy/